روش های تحریک تخمک گذاری

تحریک تخمک­گذاری یک نوع درمان دارویی است که در ناباروری اغلب به­منظور افزایش شانس باروری و میزان موفقیت درمان، انجام می­شود. داروهایی که برای این منظور مورد استفاده قرار می­گیرد تحت عنوان داروهای محرک تخمک­گذاری نامیده می­شوند و با استفاده از این داروها میتوان تعداد و کیفیت تخمک­ها را ارتقاء داد.

به­طور کلی هدف از تحریک تخمک­گذاری در درمان ناباروری، اصلاح تخمک­گذاری در زنان مبتلا به اختلال تخمک­گذاری و افزایش تعداد و کیفیت تخمک جهت انجام روش­های کمک باروری (ART) است.

اختلال عمل تخمک­گذاری تقریباً در 25-15 درصد از موارد ناباروری دیده می­شود و در مواقعی که تنها علت ناباروری باشد جواب به درمان بسیار رضایتبخش است. اصولاً درمان موفقیتآمیز در این افراد به بررسی دقیق و کشف علت اصولی عدم تخمک­گذاری بستگی دارد.

در درمان نازایی یکی از اقداماتی که معمولاً انجام می­شود تحریک تخمک‌‌گذاری جهت بهدست آوردن تعداد مناسب تخمک با کیفیت بالا می­باشد. هرچند در زنان با عملکرد مناسب و طبیعی تخمدان، می­توان جهت تهیه تخمک از سیکل طبیعی نیز استفاده کرد ولی از آنجاییکه این درمان­ها مستلزم صرف وقت و هزینه می­باشند، ترجیح داده می­شود برای افزایش شانس باروری از تحریک کنترلشده تخمدان استفاده شود. برای تحریک تخمک­گذاری در نازایی درمانی مفید و مطلوب است که ضمن حصول تعداد مناسب تخمک، حتی­المقدور خطر تحریک بیش از حد تخمدان را نیز بهدنبال نداشته باشد. بنابراین قبل از هر درمانی بایستی فرد به­طور دقیق مورد بررسی قرار بگیرد. برای این منظور پزشک علاوه بر معاینات بالینی دقیق، آزمایشهای لازم را نیز درخواست می­دهد تا بر اساس نتایج آزمایشها، مناسبترین رژیم درمانی جهت تحریک تخمک­گذاری و شروع درمان را انتخاب نماید.

 داروهای محرک تخمک­گذاری

برای تحریک تخمکگذاری داروهای متعددی وجود دارد که بر اساس نظر پزشک موارد استفاده آنها متفاوت میباشد. متداولترین و شایعترین دارو در تحریک ­تخمکگذاری کلومیفن سیترات می­باشد.

در مواقـعیکه سـطح اسـتـروژن و گنادوتـروپـیـنهـا (FSH ،LH، مترشحه از هیپوفیز) طبیعی است ولی اختلال در تخمکگذاری وجود دارد مثل افراد مبتلا به PCO، کلومیفن سیترات داروی مناسبی برای تحریک تخمکگذاری می­باشد. درمان کلومیفن سیترات از روز سوم تا هفتم یا پنجم تا نهم سیکل قاعدگی با دوز 50 میلی­گرم روزانه (یک قرص) شروع می­شود و برای بررسی وضعیت فولیکول­ها، در روز دهم سیکل (در صورت شروع درمان از روز سوم) و یا روز دوازدهم سیکل (در صورت درمان از روز پنجم) سونوگرافی انجام می‌‌شود. در صورت رسیدگی فولیکول­ها به اندازه مورد نظر (20-18 میلی­متر) پزشک می­تواند با تجویز آمپولHCG زمان تخمک‌‌گذاری را تعیین نماید. بهترین زمان نزدیکی برای باروری یک الی دو روز حوالی تخمک­گذاری است. معمولاً این درمان سه الی پنج دوره تکرار می­شود. میزان دوز کلومیفن تا سه قرص در روز (150 میلی­گرم) قابل افزایش است ولی بیش از آن توصیه نمی­شود.

احتمال حاملگی پس از سه دوره درمان با کلومیفن سیترات 85% و پس از پنج دوره 99%  می­باشد. در موارد استفاده از روش IUI برای باروری، معمولاً استفاده از کلومفین سیترات شانس باروری را افزایش می­دهد. برای این منظور پزشک از روز سوم یا پنجم سیکل قاعدگی به مدت چهار روز برای بیمار یک تا دو قرص کلومفین سیترات روزانه تجویز می­نماید. سپس روز 10 یا 12 سیکل با انجام سونوگرافی اگر اندازه و وضعیت فولیکولها به 20-18 میلی­متر رسیده باشد با تزریق 5000 یا 000/10 واحد HCG بیمار را برای انجام IUI به مدت 38-36 ساعت بعد از تزریق آماده می­نماید.

از داروهـای دیـگـر تـحـریـک تـخـمـکگـذاری HMG (Human Menopausal Gonadotropin) می­باشد. HMG بهطور طبیعی در ادرار خانم­های یائسه یافت می­شود و حاوی FSH و LH میباشد استفاده از این دارو نیاز به کنترل دقیق دارد و برای جلوگیری از تحریک بیش از حد تخمدان بررسی جواب تخمدان باید با فواصل 4-2 روز یکبار صورت بگیرد.

هدف از درمان با این دارو، افزایش سطح FSH تا بالای مرز لازم جهت تحریک رشد تخمدان میباشد و زمانیکه قطر 4-2 عدد فولیکول نهایی به بالای 12میلی­متر رسید دوز دارو کاهش می­یابد.

در سیکل درمانی IUI این دارو معمولاً تحتنظر پزشک متخصص برای تحریک تخمک­گذاری به تنهایی یا همراه با کلومیفن سیترات مورد استفاده قرار می­گیرد و در سیکل­های درمانی لقاح خارج رحمی همراه با سایر داروهای محرک تخمدان تجویز می­گردد. از داروهای دیگری که جهت تحریک تخمدان و دستیابی به تعداد فولیکول بیشتر در سیکل درمانینازایی از آن استفاده می­شود. آگونیستهای هورمون رها­کننده گنادوتروپین­ها (GnRHa) می­باشد. آگونیست­های GnRHa (سوپرفکت، دیفرلین، دکاپپتیل) مانع از LH surge خودبهخودی شده و پاسخ‌‌دهی فولیکول­ها، میزان باروری، لانهگزینی و در نهایت میزان حاملگی به ازای هر سیکل را افزایش می­دهد. بهطور کلی هدف از مصرف آگونیستهای GnRH در درمان­های نازایی کنترل و تنظیم زمان سیکل بیماران میباشد. معمولاً جهت  تحریک تخمک­گذاری از درمان توأم آگونیستهای GnRH و گنادوتروپین­ها در سیکل IVF و ICSI استفاده می­شود. مطالعاتی که در ارتباط با درمان طی سال­های اخیر انجام گرفته ارجحیت درمان توأم را تأیید کرده­ است. FSH صناعی (ریکامبینت) انسانی گونال F از داروهای دیگر تحریک تخمک­گذاری می­باشد و نسبت به گنادوتروپین­های ادراری، توانایی بیشتری دارد. الگوی درمانی این دارو مانند HMG است و به صورت عضلانی و زیر جلدی مصرف میشود.

 

مقالات مرتبط
جدیدترین مـقالات آموزشی
ساعات حضور در مطب
شنبه الی پنج شنبه: صبح ها از 10 الی 12
شنبه الی چهار شنبه: عصر ها از 16 الی 20
تلفن: 88430922-021
بالا