دکتر فاطمه نعمت اللهی تله ویزیت

آنچه زنان باید در مورد تخمدان خود بدانند

 تخمدان ها غدد مولد تخمک هستند که بخشی از دستگاه تناسلی زنانه هستند. تخمدان ها تقریباً به اندازه و شکل یک بادام هستند و درست بالای لوله های فالوپ، یک تخمدان در هر  دو طرف رحم قرار دارند.

در یک زن بارور، تخمدان راست یا چپ هر ماه یک تخمک بالغ برای لقاح تولید می کند. به طور معمول، یک تخمک در یک زمان آزاد می شود، اما در برخی موارد، بیش از یک تخمک می تواند آزاد شود، که گاهی اوقات منجر به لقاح چندقلو (دوقلو یا سه قلو) می شود.

 

آنچه زنان باید در مورد تخمدان خود بدانند

 

 فولیکول های تخمدان

در هنگام تولد، هر نوزاد دختر حدود 1 میلیون فولیکول تخمدان دارد. هر فولیکول تخمدان حاوی یک گلوله توخالی از سلول ها با یک تخمک نابالغ در مرکز است.

در دوران کودکی، تقریبا نیمی از فولیکول های تخمدان توسط بدن جذب می شود. تا زمان بلوغ و شروع چرخه قاعدگی یک فرد، تنها حدود 400000 فولیکول تخمدان باقی می ماند تا به تخمک بالغ تبدیل شود.

اگرچه معمولاً تنها یک تخمک در طول هر تخمک گذاری به طور کامل بالغ می شود، بین 10 تا 20 فولیکول ماهانه فرآیند بلوغ را آغاز می کنند. فولیکول های اضافی تخمدان قبل از تخمک گذاری دوباره جذب می شوند.

تخمک گذاری

تقریباً در اواسط چرخه قاعدگی (معمولاً روز 14 سیکل 28 روزه، اگرچه این زمان ممکن است متفاوت باشد)، فرآیند تخمک گذاری آغاز می شود.

مراحل تخمک گذاری عبارتند از:

  • کاهش استروژن (بیشتر استرادیول) و ترشح هورمون آزاد کننده گنادوتروپین (GnRH) پیامی را به غده هیپوفیز می فرستد تا ترشح هورمون محرک فولیکول (FSH) را افزایش دهد.
  • افزایش FSH باعث رشد 10-20 فولیکول تخمدان (تخمک نابالغ) می شود.
  • استروژن توسط برخی از سلول های فولیکول ترشح می شود و پروژسترون توسط سلول های فولیکول های تخمدان کمی قبل از تخمک گذاری تولید می شود.
  • درست قبل از تخمک گذاری، فولیکول حاوی تخمک در حال بلوغ به سمت سطح تخمدان حرکت می کند.
  • هنگامی که تخمک بالغ به سطح تخمدان می رسد، تخمک گذاری اتفاق می افتد، زمانی که فولیکول و سطح تخمدان باز می شوند و به تخمک اجازه می دهد تا از تخمدان خارج شود.
  • پس از رها شدن تخمک از تخمدان، به سمت مجرای تخمدان (انتهای قیفی شکل لوله های فالوپ) می رود، جایی که سفر طولانی چند روزه خود را به داخل رحم آغاز می کند.
  • تخمک بالغ در طول سفر توسط انقباضات ماهیچه ای موج مانند در لوله فالوپ به حرکت در می آید.
  • پوشش داخلی هر لوله فالوپ حاوی مژک هایی است که دائماً موهای میکروسکوپی را می کوبند. این مژک ها همان چیزی هستند که به حرکت اسپرم به سمت تخمک کمک می کنند، اگر فردی مقاربت جنسی محافظت نشده داشته باشد.

لقاح (لقاح تخمک با اسپرم) اغلب در قسمتی از لوله فالوپ که نزدیکترین تخمدان است اتفاق می افتد. پنج تا شش روز طول می کشد تا تخمک بارور شده به رحم برسد.

پس از تخمک گذاری، اگر حاملگی اتفاق نیفتاده باشد، فولیکول خالی به نام جسم زرد دوباره جذب بدن می شود. اگر حاملگی اتفاق بیفتد، جسم زرد هورمون هایی تولید می کند که به حفظ بارداری کمک می کند.

تخمک هایی که بارور نشده اند یا متلاشی می شوند و یا با ترشحات واژن از بدن خارج می شوند.

چرا تخمدان های من درد می کنند؟

ممکن است در هنگام تخمک گذاری، درد، گرفتگی یا ناراحتی در ناحیه کمر یا شکم خود احساس کنید. برخی از افراد در طول تخمک گذاری متوجه مقدار کمی ترشحات واژن می شوند که گاهی اوقات حاوی مقدار کمی خون است.

علائم حین تخمک گذاری "mittelschmerz" یا درد میانی چرخه نامیده می شود. برای برخی افراد، این علائم آنقدر شدید است که با حاملگی خارج از رحم (زمانی که تخمک بارور شده در خارج از رحم کاشته می شود) یا آپاندیسیت (التهاب آپاندیس در سمت راست پایین شکم) اشتباه گرفته شود. برخی دیگر سردرد، درد معده یا کسالت عمومی (احساس کلی خوب نبودن) را تجربه می کنند، در حالی که برخی دیگر در طول تخمک گذاری احساس بسیار بهتری دارند.

پیچ خوردگی تخمدان

به ندرت، تخمدان می تواند به دور رباطی که آن را در جای خود نگه می دارد بپیچد. این وضعیت به عنوان پیچ خوردگی تخمدان شناخته می شود و می تواند منجر به درد شدید شود. پیچ خوردگی تخمدان یک اورژانس پزشکی در نظر گرفته می شود زیرا پیچ خوردگی (پیچ خوردگی) می تواند خون رسانی به تخمدان و لوله فالوپ را قطع کند.

علائم اولیه درد شدید لگن، به طور معمول در یک طرف، همراه با حالت تهوع و استفراغ است. معمولاً برای بازگرداندن خون و حفظ تخمدان به جراحی فوری نیاز است. پیچ خوردگی تخمدان ممکن است تا 3 درصد از تمام موارد اورژانسی زنان را تشکیل دهد.

کیست های تخمدان

کیست های تخمدان کیسه هایی پر از مایع، شبیه تاول هایی هستند که می توانند روی تخمدان ها ایجاد شوند. کیست تخمدان در طول سال های باروری شایع است. اکثر انواع کیست های تخمدان بی ضرر هستند و بدون هیچ درمانی از بین می روند

لقاح (لقاح تخمک با اسپرم) اغلب در قسمتی از لوله فالوپ که نزدیکترین تخمدان است اتفاق می افتد. پنج تا شش روز طول می کشد تا تخمک بارور شده به رحم برسد.

پس از تخمک گذاری، اگر حاملگی اتفاق نیفتاده باشد، فولیکول خالی به نام جسم زرد دوباره جذب بدن می شود. اگر حاملگی اتفاق بیفتد، جسم زرد هورمون هایی تولید می کند که به حفظ بارداری کمک می کند.

تخمک هایی که بارور نشده اند یا متلاشی می شوند و یا با ترشحات واژن از بدن خارج می شوند (بی توجه).

 سندرم تخمدان پلی کیستیک

سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) یک اختلال هورمونی است که حدود 7 درصد از زنان را تحت تأثیر قرار می دهد. این شایع ترین اختلال هورمونی در بین زنان است. به گفته کارشناسان، تعداد واقعی افراد مبتلا به PCOS ممکن است به 1 از 10 برسد.

بسیاری از موارد PCOS تشخیص داده نمی شوند زیرا علائم ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. همچنین اغلب تشخیص دقیق آن دشوار است. از آنجایی که سندرم تخمدان پلی کیستیک می تواند عواقب قابل توجهی در دراز مدت برای سلامتی ایجاد کند، تشخیص دقیق و به دنبال آن درمان مناسب مهم است.

سرطان تخمدان

سرطان تخمدان اغلب «قاتل خاموش» نامیده می‌شود، زیرا معمولاً تا زمانی که بیماری به مرحله پیشرفته نرسد، علائمی ایجاد نمی‌کند. سرطان تخمدان رتبه پنجم مرگ و میر ناشی از سرطان در میان زنان را دارد و آن را به کشنده ترین سرطان زنان تبدیل می کند.

آسیب لوله فالوپ

لوله‌های فالوپ که در اثر بیماری‌ها، عفونت‌ها یا شرایط دیگر آسیب دیده‌اند ممکن است زخم یا آسیب دیده باشند که خطر حاملگی خارج رحمی (لوله‌ای) را افزایش می‌دهد.

برخی از علل آسیب لوله فالوپ عبارتند از بیماری التهابی لگن (PID، عفونت در دستگاه تناسلی فوقانی) یا اندومتریوز (بافتی که به طور معمول در داخل رحم رشد می کند، خارج از این اندام رشد می کند)، و همچنین برخی از عفونت های مقاربتی STIs) ) یا سایر عفونت های لگنی

آیا ممکن است هر دو تخمدان در یک چرخه تخمک آزاد کنند؟

بله. به طور معمول، تنها یک تخمک در طول تخمک گذاری آزاد می شود، اما این امکان وجود دارد که هر دو تخمدان همزمان یک تخمک آزاد کنند. اگر هر دو تخمک بارور شوند، ممکن است دوقلوهای برادر (غیر همسان) ایجاد کنند.

چه چیزی باعث ایجاد کیست تخمدان می شود؟

کیست های تخمدان معمولا در طول تخمک گذاری یا بارداری ایجاد می شوند. در برخی موارد، ممکن است ناشی از درمان های هورمونی، از جمله درمان های باروری باشد. علل دیگر عبارتند از PCOS، اندومتریوز، یا عفونت لگن

چگونه می توان تشخیص داد که کدام تخمدان در یک چرخه معین تخمک را آزاد می کند؟

دانستن این موضوع معمولاً آسان نیست. ساده ترین راه برای تعیین اینکه کدام تخمدان تخمک را آزاد می کند، توجه به دردهای خفیف لگن است که ممکن است در طول تخمک گذاری شما رخ دهد که به نام میتل اشمرز شناخته می شود. این درد خفیف در سمت راست یا سمت چپ احتمالاً بهترین شاخصی است که تخمدان را آزاد کرده است.

بعد از یائسگی چه اتفاقی برای تخمدان ها می افتد؟

پس از یائسگی، تخمدان ها ترشح تخمک را متوقف می کنند و تولید هورمون استروژن را متوقف می کنند. با این حال، آنها همچنان به تولید تستوسترون در کنار غدد فوق کلیوی ادامه می دهند. تخمدان ها بعد از یائسگی کمی کوچکتر می شوند، اما ناپدید نمی شوند.

در سامانه تله ویزیت، بصورت آنلاین توسط  دکتر فاطمه نعمت اللهی  ویزیت شوید. جهت تله ویزیت روی لینک زیر کلیک کنید.

مقالات مرتبط
جدیدترین مـقالات آموزشی
ساعات حضور در مطب
شنبه الی چهار شنبه: صبح ها از 9 الی 12
تلفن: 88430922-021
بالا