دکتر فاطمه نعمت اللهی تله ویزیت

آیا هر زن مبتلا به اندومتریوز کیست شکلاتی دارد؟

نام بیماری اندومتریوز از «اندومتر» (بافتی که دیواره داخلی رحم را می‌سازد) گرفته شده است. در زنان مبتلا به اندومتریوز، سلول‌های تشکیل دهنده اندومتر بر روی اندام هایی غیر از رحم قرار دارند.

تصور می شود که اندومتریوز بر آزاد شدن تخمک از تخمدان تأثیر می گذارد و از دسترسی آن به لوله های فالوپ جلوگیری می کند. مکانیسم پیشنهادی دیگر تغییرات در دیواره رحم است که از اتصال تخمک بارور شده به رحم جلوگیری می کند.

برخلاف آنچه که در خونریزی قاعدگی مشاهده می شود، بافت نمی تواند خود را از بدن دفع کند و خونریزی ناشی از این بافت باعث التهاب و تورم در بافت های اطراف می شود. این فرآیند می تواند باعث ایجاد بافت اسکار در ناحیه شود و باعث ایجاد ضایعات یا رشدهای دیگر شود.

به خصوص در مواردی که تخمدان ها را درگیر می کند، خون می تواند در قسمت داخلی بافت ها جاسازی شود و باعث تجمع خون و در نتیجه تشکیل کیست های شکلاتی شود

تشخیص و درمان اندومتریوز؛ با در نظر گرفتن سن، درخواست بارداری و شکایات بیمار برنامه ریزی می شود.

شکایاتی مانند درد شدید دوره ای، خونریزی شدید در دوران قاعدگی، نازایی و درد در حین مقاربت توسط متخصص زنان و زایمان ارزیابی می شود.

کیست شکلاتی (اندومتریوما) چیست؟

کیست شکلاتی نوعی کیست است که در نتیجه بیماری اندومتریوز ایجاد می شود. به طور کلی، بسیاری از زنان مبتلا به اندومتریوز دارای کیست های شکلاتی هستند.

تخمدان ها با ترشح بسیاری از هورمون ها (آندروژن، استروژن، پروژسترون و غیره) جدا از تولید تخمک، نقش بسیار مهمی برای زنان دارند. وجود اندومتریوز در تخمدان ها نیز بر تخمدان ها تأثیر منفی می گذارد.

تشکیل پوشش داخلی رحم، به عبارت دیگر اندومتر، در خارج از رحم (به عنوان مثال، در حفره شکمی، تخمدان ها یا هر جای بدن) اندومتریوز نامیده می شود.

وجود این بافت اندومتر که به طور معمول فقط در رحم است، بعد از قاعدگی ضخیم می شود و به نوزاد اجازه می دهد تا آرام شود و با هر دوره قاعدگی بازسازی می شود، در تخمدان ها نیز منجر به خونریزی قاعدگی و کیست شکلاتی می شود (اندومتریوما). (در نتیجه تجمع خون قهوه ای تیره تیره در تخمدان(.

این کیست‌ها به این دلیل نامگذاری شده‌اند که مایعی که در آن‌ها جمع می‌شود قوام تیره است، مانند خون قاعدگی قدیمی، و شبیه شکلات است. بر خلاف کیست های عملکردی که در دوره های قاعدگی طبیعی مشاهده می شوند.

آیا هر زن مبتلا به اندومتریوز کیست شکلاتی دارد؟

کیست های شکلاتی در هر دو تخمدان تقریباً در یک چهارم (28 درصد) بیماران یافت می شود. اندومتریوز که بیشتر در گروه سنی 25 تا 34 سال شایع است، یک مشکل سلامتی بسیار شایع است که تقریباً 10 درصد از زنان را تحت تأثیر قرار می دهد.

17 تا 50 درصد بیماران مبتلا به اندومتریوز دارای کیست های شکلاتی هستند. کیست های شکلاتی در 15 درصد از زنان در سنین باروری و در 30 درصد از زنان مبتلا به مشکلات ناباروری یافت می شود.

چه کسانی به کیست شکلاتی (اندومتریوما) مبتلا می شوند؟

درد در 60 تا 70 درصد بیماران اندومتریوز دیده می شود. در برخی از خانم ها هیچ علامتی ایجاد نمی کند و در جراحی یا سونوگرافی دیده می شود. اندومتریوز که علت آن ناشناخته است، می تواند مشکلات زیادی ایجاد کند و کیفیت زندگی زنان را مختل کند.

علائم کیست شکلاتی (اندومتریوما)

تمام علائم اندومتریوز (درد، نازایی) در بیماران مبتلا به کیست های شکلاتی نیز قابل مشاهده است. برخی از بیماران ممکن است شکایتی نداشته باشند. می توان آن را در معاینه طبیعی زنان تشخیص داد. اگر این کیست ها بسیار بزرگ شوند، می توانند مشکلات جدی مانند درد، پارگی دیواره کیست (دیواره) ایجاد کنند و به ندرت ممکن است سرطان در دیواره کیست در کیست های اندومتریوما (شکلاتی) ایجاد شود.

تشخیص کیست شکلاتی (اندومتریوما)

معاینه زنان و سونوگرافی به تشخیص کیست شکلاتی کمک می کند. در صورت وجود کیست تومورال با سونوگرافی باید تحت نظر پزشک درمان شود.

علاوه بر این، اندازه گیری برخی از نشانگرهای تومور در خون به تشخیص کمک می کند. رایج ترین آنها Ca125 و HE 4 هستند. اگر بیمار مبتلا به اندومتریوز و کیست شکلاتی شکایت غالبی از درد داشته باشد و بر زندگی روزمره و کیفیت زندگی وی تأثیر منفی بگذارد، می‌توان جراحی لاپاراسکوپی (بسته) را توصیه کرد.

درمان کیست شکلاتی (اندومتریوما)

هیچ درمان دائمی برای اندومتریوز وجود ندارد. دلیل این امر این است که اگرچه درمان در بین افراد متفاوت است، اما فراوانی عود 2 ساله اندومتریوز حدود 20 درصد است و با افزایش مدت زمان، خطر افزایش می یابد.

هدف از درمان هایی مانند درمان دارویی یا روش جراحی، تسکین درد شدید و رفع نازایی در صورت وجود و اطمینان از باردار شدن زن است. با توجه به شدت بیماری، مشکلات ناشی از آن و سایر ویژگی‌های بیمار تصمیم می‌گیرید که کدام درمان را اعمال کنید.

جراحی کیست شکلاتی (اندومتریوما)

جراحی بسته (لاپاراسکوپی) هم از نظر نتیجه و هم از نظر راحتی بیمار در مقایسه با باز کردن شکم بهتر است. در حین جراحی، کیست های شکلاتی باید بدون آسیب رساندن به تخمدان ها برداشته شوند، چسبندگی ها باز شوند و سایر عوامل اندومتریوز از بین بروند.

برای اینکه در حین جراحی به ظرفیت تخمدان آسیبی وارد نشود باید تا حد امکان با روش های آتروماتیک انجام شود.

این بهترین رویکرد برای پیگیری بیمارانی است که هیچ شکایتی ندارند و اتفاقاً در طول معاینه کیست های شکلاتی دارند. در مواردی که مقدار Ca125 بالا باشد یا اندازه کیست بیش از 5 سانتی متر باشد، ممکن است جراحی انجام شود.

قبل از عمل، ظرفیت تخمدان باید با سونوگرافی و اندازه گیری AMH ارزیابی شود و در زنان با ظرفیت تخمدان پایین و بدون فرزند تا حد امکان از انجام جراحی خودداری شود.

ایمپلنت های اندومتر (بافت بیمار) بیشتر در کجا یافت می شوند؟

اندومتریوز بیشتر در تخمدان ها دیده می شود، اما می تواند در کانون های دیگری مانند:

  • لوله های فالوپ
  • رباط هایی که از رحم حمایت می کنند
  • روده ها
  • مثانه
  • واژن
  • فضای داخلی بین واژن و رکتوم (روده)
  • محیط بیرونی رحم
  • مرزهای اطراف حفره اینگوینال
  • اسکارهای ناشی از جراحی شکم

دیده شود.

کیست شکلاتی که در هر 10 زن، یک نفر دیده می شود، بیماری است که می تواند زندگی افراد مبتلا به این بیماری را بسیار سخت کند. علاوه بر این، از آنجایی که شکایات ناشی از این بیماری مشابه سایر اختلالات زنانه است، تشخیص صحیح و اعمال درمان برای بیماران ممکن است زمان زیادی ببرد.

اندومتریوز می تواند با علائم غیرمنتظره ای ظاهر شود که برخی از آنها عبارتند از: خستگی مفرط و ناتوانی در تمرکز بر روی کار انجام شده.

برخی از یافته های رایج به شرح زیر است:

خستگی مزمن

سندرم خستگی مزمن که یکی از کمترین علائمی است که در زنان مبتلا به اندومتریوز دیده می شود، می تواند باعث ایجاد احساس خستگی مداوم و مشکلات تمرکز در بیمار شود. باید خستگی بهاری طولانی مدت را در نظر گرفت و احتمال اندومتریوز را ارزیابی کرد.

درد کمر، کمر، شکم، کشاله ران

کمردرد از شایع ترین شکایات زنان است. با این حال، کیست شکلاتی ممکن است مبنای دردهای طولانی مدت کمر، شکم و کشاله ران باشد. وقتی بیماران متوجه این بیماری می شوند و برای درمان به پزشک مراجعه می کنند، اظهار می کنند که از فعالیت های اجتماعی دور هستند و اغلب تنبل و خسته هستند.

نمی‌خواهد به توالت برود

اگر کیست شکلاتی که روی روده ها پخش شده روده را باریک کند. هنگام رفتن به توالت ممکن است درد شدیدی ایجاد شود. جدای از این، می تواند در اندام های لگن نیز مشکلاتی ایجاد کند.

اجابت مزاج و عدم تمایل به ادرار از بارزترین شکایات است. به خصوص در هنگام ادرار، درد و سوزش شدید دیده می شود، زیرا این اندام ها بسیار نزدیک به یکدیگر هستند، حرکت هر یک از آنها می تواند بر ضایعه طرف دیگر تأثیر بگذارد و باعث سوزش و درد شود.

نازایی

رابطه بین نازایی، یعنی نازایی و اندومتریوز، موضوعی است که اغلب مورد بحث قرار می گیرد. کانون های اندومتریوز می توانند باعث ایجاد انسداد و چسبندگی به خصوص در لوله ها و تخمدان ها شوند که منجر به نازایی می شود. این بیماری همچنین زمانی رخ می دهد که برخی از زوج ها بنا به درخواست خود برای داشتن فرزند به پزشک مراجعه کنند.

مقاربت دردناک

بسیاری از زنانی که در حین مقاربت دچار درد می شوند فکر نمی کنند که ممکن است یک بیماری زنانه زمینه ساز این مشکل باشد. این وضعیت می تواند مشکلات مختلفی را بین همسران ایجاد کند; می تواند باعث مشکلات جدی مانند بیگانگی از رابطه، جدایی شود. بنابراین شاید لازم باشد در چنین مشکلاتی کیست شکلاتی در نظر گرفته شود.

دردهای شدید قاعدگی

درد شدید قاعدگی بارزترین ناراحتی است که تقریباً در هر خانمی دیده می شود و با توجه به شدت درد در بین علائم کیست شکلاتی دیده می شود. اگرچه زنان با این تصور عمل می کنند که این دردها طبیعی است و تقریباً برای هر خانمی تجربه می شود، اما این به عنوان برجسته ترین ویژگی توسط متخصصان زنان نشان داده شده است.

گاز و نفخ در شکم

یکی دیگر از علائم این بیماری درد و نفخ در ناحیه شکم است. بیمار از نفخ ناخوشایند شکم به خصوص در دوران قاعدگی شکایت دارد. در حالی که ممکن است دلایل دیگری پشت این تورم وجود داشته باشد، خطر اندومتریوز نیز باید در نظر گرفته شود.

افسردگی

افسردگی یکی از شایع ترین علل این بیماری است. در واقع نشانه افسردگی مزمن که ممکن است در نتیجه اختلالات ناشی از این بیماری باشد، می تواند به اختلال در کار روزانه فرد، مشکلات جنسی و بی میلی، خستگی مزمن و در نتیجه عدم لذت برسد.

افرادی که یافته های فوق را دارند؛ آنها باید با پزشک خود مشورت کنند، زیرا علت علائم آنها ممکن است ناشی از شرایط دیگر باشد.

چگونه اندومتریوز با نازایی مرتبط است؟

اندومتریوز یکی از سه علت اصلی نازایی در نظر گرفته می شود. نازایی حتی در موارد خفیف یا متوسط ​​ممکن است رخ دهد. در چنین مواردی، جراحی برای برداشتن چسبندگی، کیست و بافت بیمار می تواند باروری را بازیابی کند. با این حال، در برخی موارد (میزان پایین)، زنان ممکن است نتوانند باروری خود را به دست آورند. چگونگی تأثیر اندومتریوز بر باروری به طور کامل شناخته نشده است.

هر زنی ممکن است به اندومتریوز مبتلا شود، اما برخی از عوامل نیز وجود دارد که زنان را در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار می دهد:

  • داشتن یکی از بستگان درجه یک مبتلا به این بیماری
  • کسانی که بعد از 30 سالگی برای اولین بار زایمان می کنند
  • زنان سفید پوست
  • کسانی که دارای ناهنجاری در ساختار رحم هستند
  • زنانی زایمان نکرده اند
  • دیدن قاعدگی در سنین پایین
  • ورود به یائسگی در سنین پایین
  • داشتن نسبت هورمون استروژن بالاتر در بدن یا قرار گرفتن بیشتر در معرض تولید استروژن در طول عمر بدن
  •  BMI پایین (شاخص توده بدنی)
  • مصرف الکل
  • داشتن یک یا چند بستگان مبتلا به اندومتریوز (مادر، خاله یا خواهر)
  • هر شرایطی که در دفع طبیعی خون قاعدگی از بدن اختلال ایجاد کند
  • ناهنجاری در رحم

اندومتریوز معمولاً چند سال پس از شروع قاعدگی شروع می شود. علائم اندومتریوز به طور موقت با بارداری و برای همیشه در طول یائسگی ناپدید می شوند.

درمان اندومتریوز

روش درمانی که شما و پزشکتان انتخاب می کنید ممکن است بسته به شدت علائم شما و اینکه آیا می خواهید باردار شوید متفاوت باشد. به طور کلی، پزشکان ابتدا روش های درمانی محافظه کارانه (پیشگیرانه) را توصیه می کنند و جراحی را به عنوان آخرین راه حل در نظر می گیرند.

پزشک ممکن است داروهایی با خواص تسکین درد را برای کمک به تسکین درد توصیه کند. اگر حداکثر دوز داروهای داده شده برای کاهش درد شما کافی نیست، ممکن است لازم باشد روش دیگری را برای کنترل علائم خود امتحان کنید.

درمان دارویی (هورمونی)

گاهی اوقات مکمل های هورمونی می توانند در تسکین درد ناشی از اندومتریوز موثر باشند. نوسانات هورمون ها در طول سیکل قاعدگی باعث ضخیم شدن کانون های بافت داخل رحمی واقع در خارج از رحم و سپس حل شدن و خونریزی می شود. هورمون درمانی می تواند رشد بافت اندومتر را کند کرده و از تشکیل کانون های جدید جلوگیری کند.

هورمون درمانی راه حل دائمی برای اندومتریوز نیست. امکان عود علائم پس از قطع درمان وجود دارد. هورمون درمانی مورد استفاده برای درمان اندومتریوز به شرح زیر است:

قرص های هورمونی ضد بارداری

قرص های ضد بارداری، نوارها و حلقه های واژینال به کنترل هورمون هایی که باعث تجمع بافت اندومتر در هر ماه می شوند، کمک می کنند. این روش ها به تسکین درد خفیف تا متوسط ​​ناشی از اندومتریوز کمک می کنند.

درمان پروژسترون

با درمان پروژسترون مانند دستگاه داخل رحمی، قرص های ضدبارداری یا تزریق ضد بارداری می توان خونریزی قاعدگی و رشد کانون های اندومتر را متوقف کرد و در نتیجه درد و علائم ناشی از اندومتریوز را کاهش داد.

پزشک شما ممکن است این درمان را با لاپاراسکوپی یا در موارد بزرگتر با جراحی باز شروع کند. در جراحی لاپاراسکوپی، جراح یک برش نازک در حفره شکم ایجاد می‌کند و یک وسیله بینایی به نام لاپاروسکوپ را وارد می‌کند که از ناف عبور می‌کند و به این ترتیب بافت‌های اندومتر را از طریق یک برش کوچک دیگر خارج می‌کند.

هیسترکتومی

جراحی هیسترکتومی توتال که به عنوان آخرین گزینه در موارد شدید اندومتریوز شناخته می شود، بهترین گزینه برای برداشتن رحم، دهانه رحم و تخمدان ها است.

با این حال، جراحی هیسترکتومی، که در آن فقط رحم برداشته می‌شود، ممکن است مؤثر نباشد زیرا تخمدان‌هایی که به تولید استروژن ادامه می‌دهند می‌توانند بافت اندومتریوز را تحریک کرده و باعث بازگشت درد شوند.

هیسترکتومی به عنوان آخرین راه حل به ویژه برای زنان در سنین باروری دیده می شود. دلیل این امر این است که بعد از هیسترکتومی امکان بارداری وجود ندارد.

بسیار مهم است که در درمان اندومتریوز با پزشک مورد اعتماد خود مشورت کنید. همچنین ممکن است بخواهید قبل از شروع درمان، نظر دوم را دریافت کنید تا در مورد همه گزینه های خود بدانید و مطمئن شوید که بهترین روش را انتخاب کرده اید.

آیا اندومتریوز باعث ناباروری می شود؟

اندومتریوز یکی از شایع ترین مشکلات سلامتی در بین زنان 25 تا 45 ساله است و از هر 10 زن 1 نفر با آن مواجه است. اندومتریوز که امروزه یکی از شایع ترین بیماری های زنان است، می تواند باعث ایجاد دردهای شدید در دوران قاعدگی و مقاربت جنسی شده و منجر به کاهش کیفیت زندگی فرد شود.

بیماری اندومتریوز می تواند باعث درد شدید در طول رابطه جنسی و دوره قاعدگی شود و همچنین با آسیب رساندن به سلامت باروری باعث ناباروری شود. بین 30 تا 50 درصد از زنان مبتلا به اندومتریوز ممکن است با مشکل ناباروری روبرو شوند.

در حالی که اندومتریوز در برخی زنان با درد شدید و سندرم روده تحریک پذیر ظاهر می شود، در برخی از زنان هیچ علامتی نشان نمی دهد. در بیمارانی که هیچ نشانه ای از اندومتریوز ندارند، تشخیص این بیماری ممکن است 6 تا 10 سال طول بکشد. به همین دلیل، لازم است خانم هایی که از دردهای قاعدگی که طبیعی تلقی می شود، رنج می برند، حتما به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنند.

آیا بیمار اندومتریوز می تواند باردار شود؟

برای اینکه بارداری اتفاق بیفتد، تخمدان هایی که در جهت لوله حرکت می کنند باید توسط اسپرم بارور شوند و روی دیواره رحم قرار گیرند. با این حال، در بیماری اندومتریوز، بافت های بیمار منتشر شده در خارج از رحم می تواند به لوله ها و تخمدان ها آسیب برساند و باعث ناباروری شود. اندومتریوز می تواند با آسیب بسیار زیاد به اسپرم و تخمدان ها از بارداری جلوگیری کند. به همین دلیل توصیه می شود مادران باردار که می خواهند بچه دار شوند، تصمیم خود را برای باردار شدن به تاخیر نیندازند.

روش IVF

روش های باروری مانند لقاح آزمایشگاهی و واکسیناسیون یا جراحی محافظه کارانه می تواند به مادران باردار کمک کند و نرخ باروری می تواند تا 15٪ افزایش یابد. اگر اندومتریوز درمان نشود، میزان باروری می تواند بین 2 تا 3 درصد متغیر باشد.

درمان لقاح آزمایشگاهی شانس بارداری را 50 تا 60 درصد در مادران باردار به خصوص در سنین پایین افزایش می دهد. درمانی که برای بیماری اندومتریوز اعمال می شود، سن مادر باردار، بیماری های او و عوامل باروری را تعیین می کند. اندومتریوز را می توان با داروها، واکسیناسیون، جراحی و لقاح آزمایشگاهی، از جمله روش های درمانی که پزشک مناسب تشخیص می دهد، درمان کرد

در سامانه تله ویزیت، بصورت آنلاین توسط  دکتر فاطمه نعمت اللهی  ویزیت شوید. جهت تله ویزیت روی لینک زیر کلیک کنید.

مقالات مرتبط
جدیدترین مـقالات آموزشی
ساعات حضور در مطب
شنبه الی چهار شنبه: صبح ها از 9 الی 12
تلفن: 88430922-021
بالا