دکتر فاطمه نعمت اللهی تله ویزیت

اختلالات تخمک گذاری در یک نگاه

اختلالات تخمک گذاری طیفی از شرایط است که بر سیستم غدد درون ریز زن تأثیر می گذارد، که هورمون ها و الگوهای تخمک گذاری او را کنترل می کند، فرآیندی که طی آن تخمدان زن در طول چرخه قاعدگی، او تخمک آزاد می کند.

اختلالات تخمک گذاری می تواند باعث تخمک گذاری نادر و نامنظم و همچنین عدم تخمک گذاری شود که یکی از دلایل شایع، سیکل های قاعدگی نامنظم است.

برخی داروها، شرایط و عوامل سبک زندگی می توانند بر سطح هورمون ها تأثیر بگذارند و باعث اختلال در تخمک گذاری شوند.

اختلالات تخمک گذاری در یک نگاه

اختلالات تخمک گذاری و ناباروری

اختلالات تخمک گذاری یکی از علل شایع ناباروری در زنان است. در طول چرخه قاعدگی طبیعی، سیستم غدد درون ریز بدن را برای بارداری آماده می کند و هورمون هایی را ترشح می کند که مهم ترین آنها هورمون آزاد کننده گنادوتروپین (GnRH)، هورمون محرک فولیکول (FSH) و هورمون لوتئینیزه کننده (LH) است.

 GnRHو FSH هورمون هایی هستند که تا حد زیادی مسئول بلوغ تخمک در تخمدان زن هستند. LH باعث آزاد شدن نهایی تخمک بالغ (تخمک) در لوله فالوپ می شود، جایی که می تواند توسط اسپرم مرد بارور شود.

اگرچه طول چرخه متفاوت است، زنانی که به طور منظم تخمک گذاری می کنند، معمولا سیکل قاعدگی 28 روزه دارند و یک بار در این دوره 28 روزه تخمک گذاری می کنند. زنانی که دارای عدم تعادل هورمونی یا کمبود هورمون هستند ممکن است تخمک گذاری نادر یا غایب (عدم تخمک گذاری) و در نتیجه نازایی را تجربه کنند.

اختلالات و علائم رایج تخمک گذاری

سیستم غدد درون ریز نقش مهمی در چرخه قاعدگی و فرآیند باردار شدن دارد. برخی از داروها، شرایط و عوامل سبک زندگی، مانند اضافه وزن یا کم وزنی، بر سطح هورمون ها تأثیر می گذارند و می توانند باعث تولید نامنظم هورمون یا آسیب به تخمدان ها و در نتیجه اختلال تخمک گذاری شوند.

دو علامت شایع، تخمک گذاری نامنظم یا عدم وجود قاعدگی و مشکل در باردار شدن است. اما اکثر اختلالات مجموعه ای منحصر به فرد از علائم را نشان می دهند. در زیر اختلالات اولیه تخمک گذاری وجود دارد که ما اغلب آنها را درمان می کنیم.

سندرم تخمدان پلی کیستیک  (PCOS)

پزشکان علت دقیق سندرم تخمدان پلی کیستیک را نمی‌دانند، اما احتمالاً به دلیل عدم تعادل هورمونی است که بر سطوح آندروژن (تستوسترون) زنان و پذیرش انسولین تأثیر می‌گذارد. سطوح پایین پذیرش انسولین می تواند منجر به افزایش سطح گلوکز خون و در نتیجه افزایش تستوسترون شود.

اگرچه زنان به‌طور طبیعی مقداری تستوسترون تولید می‌کنند، زنانی که سطح تستوسترون بالا مرتبط با PCOS دارند، ممکن است دوره‌های نامنظم یا غایب، عدم تخمک‌گذاری را تجربه کنند و ممکن است کیست تخمدان داشته باشند. تولید کیست های متعدد در طول زمان می تواند فولیکول های تخمدان را از تولید تخمک های بالغ مسدود کند و تستوسترون آندروژن اضافی می تواند تخمک گذاری را مختل کرده و باعث ناباروری شود. سایر علائم سندرم تخمدان پلی کیستیک شامل موهای زائد روی صورت، سینه، شکم و بالای ران، افزایش وزن، آکنه شدید و پوست چرب و طاسی با الگوی مردانه است.

آمنوره هیپوتالاموس

 FSHو LH برای بارداری ضروری هستند. در طول چرخه قاعدگی، غده هیپوفیز FSH را آزاد می کند تا به تخمدان ها سیگنال دهد که یک فولیکول برای بالغ شدن به تخمک نیاز دارد. با شروع افزایش سطح LH، سطح FSH شروع به کاهش می کند که نشان دهنده آزاد شدن تخمک تازه بالغ شده از فولیکول است. زنان مبتلا به آمنوره هیپوتالاموس ممکن است تخمک گذاری نامنظم یا غایب را تجربه کنند زیرا بدن آنها مواد مغذی یا محتوای چربی لازم برای ارسال تکانه های هورمونی به تخمدان ها را ندارد.

استرس بیش از حد، وزن کم یا زیاد بدن و افزایش یا کاهش وزن بیش از حد می توانند از عوامل موثر باشند. آمنوره هیپوتالاموس در ورزشکاران حرفه ای، رقصندگان و زنان مبتلا به بی اشتهایی عصبی شایع است.

نارسایی زودرس تخمدان و یائسگی

نارسایی زودرس تخمدان (POF) که به آن نارسایی اولیه تخمدان (POI) نیز گفته می شود، شروع یائسگی قبل از 40 سالگی است. در طول نارسایی زودرس تخمدان و یائسگی، تخمدان ها تولید استروژن را متوقف می کنند. نارسایی زودرس تخمدان معمولاً به این دلیل اتفاق می‌افتد که عملکرد فولیکول‌های تخمدانی (کیسه‌هایی که به تخمک تبدیل می‌شوند) در بدن به پایان رسیده است یا فولیکول‌های تخمدان به درستی کار نمی‌کنند.

بدن یک زن با افزایش سن استروژن کمتری تولید می کند، اما دلایل نارسایی زودرس تخمدان هنوز تا حد زیادی ناشناخته است. زنان مبتلا به اختلالات خودایمنی، که شیمی درمانی یا پرتودرمانی دریافت کرده اند، یا دارای اختلالات ژنتیکی خاصی هستند، بیشتر احتمال دارد نارسایی زودرس تخمدان را تجربه کنند.

عدم تعادل هورمونی

بیش از حد برخی از هورمون ها می تواند منجر به ناباروری زنان شود. به عنوان مثال، بیش از حد پرولاکتین، هورمونی که توسط غده هیپوفیز تولید می شود، ممکن است باعث هیپرپرولاکتینمی شود. در طول هیپرپرولاکتینمی، بیش از حد پرولاکتین سطح استروژن را کاهش می دهد و باعث ناباروری می شود.

عوامل سبک زندگی که می تواند بر تخمک گذاری تاثیر بگذارد

برخی از عوامل سبک زندگی مانند سطح فعالیت، وزن و مصرف دارو در زنان می توانند بر سطح هورمون ها تأثیر بگذارند و باعث ناباروری شوند. زنانی که اضافه وزن دارند، ممکن است دچار عدم تعادل هورمونی شوند که بر توانایی آنها برای باردار شدن تأثیر می گذارد.

داروهایی مانند داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن می توانند در صورت مصرف طولانی مدت بر تخمک گذاری تأثیر بگذارند. استروئیدها، حتی آنهایی که توسط پزشک برای مصارف پزشکی تجویز می شوند، مانند برخی از داروهای صرع، با هورمون های مورد نیاز برای تخمک گذاری تداخل می کنند. بسیاری از روش‌های کنترل بارداری از هورمون‌ها برای تداخل در توانایی تخمدان‌ها برای تولید و آزادسازی تخمک استفاده می‌کنند.

اگرچه داروها می توانند تخمک گذاری را تغییر دهند، مهم است که قبل از حذف داروها با پزشک تجویز کننده در مورد حذف آنها صحبت کنید.

تشخیص و درمان اختلالات تخمک گذاری

برخی از اختلالات تخمک گذاری را می توان با معاینه، سابقه پزشکی و سابقه قاعدگی تشخیص داد. اما سایر اختلالات برای تشخیص مثبت نیاز به آزمایش خون آزمایشگاهی دارند. بر اساس علائمی که یک زن نشان می دهد، پزشکان سطوح مختلف هورمونی را آزمایش می کنند. برای مثال، اگر زنی علائم PCOS داشته باشد، پزشک احتمالاً سطح تستوسترون و انسولین او را آزمایش می کند تا تعیین کند.

پس از تشخیص، اکثر اختلالات تخمک گذاری را می توان با تغییر شیوه زندگی یا دارو درمان کرد. پزشک ممکن است تنظیم تغذیه، داروهای محرک باروری که مکمل هورمون های از دست رفته یا کاهش استرس هستند را توصیه کند.

زنانی که قاعدگی نامنظم یا غایب دارند، در صورتی که نتوانند در عرض 12 ماه از رابطه جنسی محافظت نشده با دفعات منظم باردار شوند - اگر زن بالای 35 سال سن داشته باشد، باید به متخصص زنان مراجعه کنند.

در سامانه تله ویزیت، بصورت آنلاین توسط  دکتر فاطمه نعمت اللهی  ویزیت شوید. جهت تله ویزیت روی لینک زیر کلیک کنید.

مقالات مرتبط
جدیدترین مـقالات آموزشی
ساعات حضور در مطب
شنبه الی چهار شنبه: صبح ها از 9 الی 12
تلفن: 88430922-021
بالا